Ticaret Bakanı Ömer Bolat’dan Ağustos Ayı Dış Ticaret Verileri açıklaması

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin ağustos ayı ihracatının, yıllık yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolara çıkarak en yüksek ağustos ayı rakamı olarak kayıtlara geçtiğini belirterek, “Ocak-ağustos döneminde de ihracatımız 185 milyar dolarla rekor kırdı, ağustosta yıllıklandırılmış ihracatımız 280,3 milyar dolarla Cumhuriyet tarihimizin en yükseği oldu.” dedi.

Bakan Bolat, Ticaret Bakanlığı Konferans Salonu’ndaki basın toplantısında, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe ile düzenlediği basın toplantısında, Ağustos ayı dış ticaret rakamlarını açıkladı.

Türkiye ekonomisinin yılın ikinci çeyreğinden itibaren hızlandığını, bunun, başta ihracat olmak üzere birçok makro ekonomik veride görüldüğünü bildiren Bolat, ülkenin ikinci çeyrekte yüzde 2,3, yılın ilk yarısı itibarıyla da yüzde 2,5 büyümeye ulaştığını hatırlattı.

Bolat, Türkiye’nin milli gelirinin, yılın ilk yarısında 1 trilyon 706 milyar doları aşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktığını, ikinci çeyrekteki büyümenin 0,6 yüzde puanının net mal ve hizmetler ihracatından geldiğini söyledi.

İhracatta nisan ayından itibaren başlayan yükseliş ivmesinin ekonomik büyümeyi ve istihdamı da desteklediğine işaret eden Bolat, “Ekonomimiz, ikinci çeyrekte birinci çeyreğe kıyasla yüzde 1 büyüdü, bunun içinde de yüzde 1,6 puanlık net mal ve hizmetler ihracatının katkısı olmuştur.” diye konuştu.

Bolat, güven endekslerinde de kayda değer artışlar yaşandığını, ülkenin CDS priminin 2 Eylül itibarıyla son 5 ayın en düşük rakamı olan 217,5 seviyesine gerilediğini, bu gelişmelerin ekonomi açısından sevindirici olduğunu kaydederek, küresel ekonomideki zorluklar ile jeopolitik risklerin enerji ve ham madde fiyatlarına olumsuz yansımalarına rağmen Türkiye’nin istikrarlı ve güven veren bir ortamda emin adımlarla koşmaya devam ettiğini belirtti.

Ağustos ayı ihracat rakamlarına ilişkin bilgi veren Bolat, şu ifadeleri kullandı:

“Ağustosta ihracatımız, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolara çıktı, böylece en yüksek ağustos ayı ihracatına ulaştık. Bu, nisandaki yüzde 21’lik, hazirandaki yüzde 22’lik artışlardan sonraki en yüksek üçüncü artış oranıdır. Batıda ağustos ayı tatil ayı olarak nitelendirilmesine rağmen bu artış gerçekten büyük başarı. Buradaki artış, 1 milyar 766 milyon dolardır. Ocak-ağustos döneminde de ihracatımız 185 milyar dolarla rekor kırdı, ağustosta yıllıklandırılmış ihracatımız 280,3 milyar dolarla Cumhuriyet tarihimizin en yükseği oldu.”

Bu yıl ihracatta ulaşılması beklenen hedefin 282 milyar dolar olduğunu, bu hedefe ulaşmak için sadece 1,7 milyar dolar kaldığını vurgulayan Bolat, son bir yılda ihracattaki değer artışının 11 milyar 235 milyon dolar olduğunu bildirdi.

Bolat, hizmetler ihracatının da ağustos itibarıyla yıllıklandırılmış olarak tahmini 125 milyar dolara yükseldiğini belirterek, “Ocak ayındaki 122,5 milyar dolara kıyasla 2,5 milyar dolarlık artışımız var. Burada da hedefimiz yıl sonunda 128 milyar dolar.

Savaşlara ve küresel arenadaki olumsuz gelişmelere rağmen turizm, taşımacılık, eğitim, sağlık, danışmanlık, bilişim, film, fuarcılık gibi bütün hizmet sektörleri başarıyla çalışıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatı toplamında 405,3 milyar dolara ulaşıldığına işaret eden Bolat, geçen yıl bu rakamın 396 milyar dolar olduğunu, mal ve hizmet ihracatı hedefinin 410 milyar dolar olduğunu kaydetti.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin yıllıklandırılmış orta yüksek ve yüksek teknoloji ürünler ihracatında 116 milyar dolara yükseldiğini dile getirerek, bunun toplam dış satımın yüzde 43,5’ini oluşturduğunu bildirdi.

Hem ağustosta hem de yılın ilk 8 ayında 27 sektörün 17’sinde ihracat artışı olduğunu ifade eden Bolat, “Hazır giyim ve konfeksiyon çok önemli bir sektörümüz. Orada da azalış trendi giderek düştü. Bu sene hazır giyimde başa baş ya da artıya yıl sonuna kadar geçeceğiz. Çünkü siparişler Türkiye’ye dönmeye başladı. Tekstilde zaten artıdayız ilk 8 ay itibarıyla.” dedi.

Bolat, emek yoğun sektörlerden deri ve ayakkabıda da performansın iyileşmekte olduğunu, halihazırda elektrik, elektronik, makine, demir-çelik, çimento, savunma ve havacılık sanayisi, iklimlendirme, madencilik, yaş meyve sebze, kuru meyve ve su ürünlerinde Türkiye’nin iyiye gittiğini söyledi.

Yılın 8 ayında ihracatta en çok artış gösteren ülkenin ABD olduğunu, bunu sırasıyla Çin, İsviçre, Mısır ve Libya’nın izlediğini belirten Bolat, en çok azalış gösteren ülkelerin ise sırasıyla yaklaşık 1 milyar dolarla Yunanistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, 415 milyon dolarla Irak olduğunu anlattı.

Bolat, Irak’a ihracatta yılın ilk aylarında azalış olduğuna işaret ederek, “Körfez Savaşı nedeniyle yaklaşık 11 Körfez ülkesine ihracatımız mart ayından başlayarak ciddi biçimde azalıyordu ama bu kan kaybı durdu. Nisan ayından itibaren tekrar toparlamaya başladı.” diye konuştu.

Son 40 ayın 29’unda aylık ihracat artışı olduğunu vurgulayan Bolat, söz konusu 40 ayın 22’sinde de aylık ihracat rekoru kırıldığını, bu yılın 8 ayının 5’inde aylık ihracat yükselişi, 4’ünde aylık rekor olduğunu ifade etti.

Bolat, özellikle nisan, haziran, temmuz, ağustos aylarında art arda aylık ihracat rekorları kırmayı başardıklarının altını çizdi.

Avrupa Birliği’nin, Türkiye’nin ihracatından yüzde 43 pay aldığını, ocak-ağustos döneminde AB’ye ihracatta yüzde 1,8’lik artış olduğunu dile getiren Bolat, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ülkelerine ihracat artışının yüzde 1,7, OECD genelinde yüzde 3,2, Çin’e yüzde 39 olduğunu ABD’ye ise 1,2 milyar dolarlık artış yaşandığını aktardı.

Bolat, tarım sektöründe ihracatın 24 milyar dolar, sanayide 132,5 milyar dolar, madencilikte 4,7 milyar dolar olduğunu dile getirerek, şöyle devam etti:

“İhracatımızda özellikle ham madde ve ara mallarda 6,3 milyar dolar ihracat artışı sağladık. Tüketim ürünleri ihracatımızda 600 milyon dolar eksilme var. Yatırım malları ihracatımızda da 1,7 milyar dolarlık bir artış var. Orta yüksek ve yüksek teknoloji ürünler ihracatımızda yıllıklandırılmış 116 milyar dolara yükseldik. Bu da toplam ihracatımızın yüzde 43,5’ini oluşturuyor. Yani ilk 8 ayda orta yüksek ve yüksek teknoloji ürün ihracatımızda net 4,1 milyar dolar artışımız söz konusu oldu.”

İthalatın ağustosta yıllık bazda yüzde 10,5 artışla 28,7 milyar dolar, net artışın ise 2,7 milyar dolar olduğunu anlatan Bolat, “950 milyon dolar açığımızda bir artış oldu. Bunun sebebi çok açık. Savaş şartları nedeniyle petroldeki, doğal gazdaki büyük artışların ithalat faturasını artırması.” değerlendirmesini yaptı.

Bolat, ocak-ağustos döneminde ise ithalatı en çok azalan ürünlerin yaklaşık 4 milyar dolarla motorlu kara taşıtları, 3,1 milyar dolarla kıymetli yarı kıymetli taşlar, 500 milyon dolarla kakao, 347 milyon dolarla hava ve uzay taşıtları, 180 milyon dolarla tekstil ve iplik olduğunu söyledi.

İthalatın bu dönemde en çok arttığı ürünlerin ise 4,3 milyar dolarla mineral yakıtlar, 2,6 milyar dolarla elektrikli makine ve cihazlar olduğuna işaret eden Bolat, bunu sırasıyla 1,5 milyar dolarla bakır ve bakırdan eşya, 1,1 milyar dolarla kazan ve makine ile eczacılık ürünlerinin izlediğini aktardı.

Bolat, tüketim ürünlerindeki ithalatın yılın 8 ayında 2,6 milyar dolar azaldığını belirtti.

Ham madde ve ara mal ithalatının ise yaklaşık 14,3 milyar dolar yükseldiğine değinen Bolat, “Bunun sebebi başta ham maddeler, maden, tarım emtiyaları ve tabii ki yağlar, petrol, doğal gaz gibi ürünler. Yatırım malları aşağı yukarı aynı.” dedi.

Bolat, yılın 8 ayında ithalat tarafında en çok azalış gösteren ülkelerin 3,5 milyar dolarla Rusya, 1,8 milyar dolarla Almanya, 1,6 milyar dolarla Birleşik Arap Emirlikleri, 700 milyon dolarla Fransa ve 550 milyon dolarla İsviçre olduğunu bildirerek, ithalatta en çok artış gösteren ülkelerin ise 3,5 milyar dolarla Çin, 2,1 milyar dolarla ABD, 1,2 milyar dolarla Brezilya, 930 milyon dolarla Kazakistan ve 920 milyon dolarla Mısır olduğunu ifade etti.

Ağustostaki dış ticaret açığına dikkati çeken Bolat, şu bilgileri paylaştı:

“Dış açığımız ağustosta 5,2 milyar dolar oldu. Oldukça mütevazı bir açık. 8 aylık ihracatın ithalatı karşılama oranı ağustos itibarıyla yaklaşık yüzde 81,8, yıllıklandırılmış ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 74,1. Şubat ayı sonunda Körfezi saran savaş rüzgarları, 6 ay boyunca devam ederken enerji fiyatlarında petrokimya ürünleri, gübre, emtialar tarımda ve madende bu kadar yüksek artarken ihracattaki artışımızın sayesinde ve ithalatımızı da makul düzeylerde tutmak için aldığımız dış ticaret tedbirleriyle dış ticaret açığımızda sadece 5,6 milyar dolarlık bir ekstra artış oldu. Bu da keşke olmasaydı ama oldukça makul rakamlarda tutmayı başardık.”

Bolat, hizmet ticaretinin geçen yıl 122,6 milyar dolar olduğunu belirterek, ağustos itibarıyla söz konusu ihracatın yıllık bazda 125 milyar dolara ulaştığını tahmin ettiklerini söyledi.

Ağustos ayı itibarıyla yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının 405,3 milyar dolara yükseldiğini vurgulayan Bolat, cari işlemler açığının Gayrisafi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranının 2. çeyrek sonunda son 24 yıllık ortalama olan yüzde 3,4’ün altında, haziran sonunda yüzde 2,3 seviyesinde tutmayı başardıklarını ifade etti.

Bolat, temmuzda yaklaşık 500 milyon dolar bir cari işlemler fazlası beklediklerini, toplamda da ağustos sonu itibarıyla yıllıklandırılmış cari işlemler açığının 40,5 milyar dolar civarında olacağını tahmin ettiklerini dile getirdi.

İhracat reeskont kredisi faiz oranlarının hesaplanmasında değişiklik yapıldığını ve faiz maliyetinin yüzde 23,95 olarak uygulandığını anımsatan Bolat, şöyle devam etti:

“İnşallah bu alanda önümüzdeki aylarda bir iyileşme olmasını ümit ediyoruz, çalışıyoruz. Reeskont kredisi günlük limitini Sayın Cumhurbaşkanımız 5 milyar liraya çıkarıldığını müjdelemişti. Döviz dönüşüm desteğini Merkez Bankası 1 Ağustos’tan 31 Ocak’a kadar uzattı, yüzde 3 döviz dönüşüm prim oranını. 1 Ekim’de de yeni bir modele geçecekler. Böylece daha fazla sektörler, katma değerli sektörler ve emek yoğun sektörlerin döviz dönüşüm desteği primi alması kolaylaşacak.”

Bolat, ihracatçılara verilen kredi desteklerine ilişkin bilgi vererek, ilgili kurumlarla ihracatı destekleme noktasında çalışmaya devam ettiklerini aktardı.

Ticaret diplomasisi faaliyetlerine de değinen Bolat, şunları kaydetti:

“Geçen hafta Suriye’den geldik. Katar Dış Ticaret Bakanı bir hafta önce misafirimizdi. Katar hükümeti Türkiye’den başlayıp Suriye, Sudan ve Körfez’e uzanan bir ulaştırma ve transit koridorunun işlemesi konusunda çok istekliler. Suudi Arabistan nisan ayında nakliyecilerimize transit vize vermeye başlamıştı.”

Bolat, jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle Türkiye’nin bölge için daha önemli bir transit geçiş noktası haline geldiğini ve Körfez’in ihtiyaçlarının karşılanabildiğini söyleyerek konuşmasını sonlandırdı.

TİM Başkanı Mustafa Gültepe de konuşmasında, 2026 yılına 282 milyar dolarlık mal ve 128 milyar dolarlık hizmet ihracatı hedefiyle başladıklarına işaret ederek,

“Genel Ticaret Sistemi kayıtlarına göre, ağustos ayında yüzde 8,1 artışla 23,5 milyar dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Ocak-Ağustos dönemindeki mal ihracatımız 185 milyar dolara, son 12 aylık ihracatımız ise 280,3 milyar dolara ulaştı. 8 aylık ihracatta yüzde 4, 12 aylık çevrimde yüzde 4,2 artıdayız. Ağustosta 17 sektörümüzün ihracatı artarken, dokuzunda düşüş oldu. Sektörler sıralamasında otomotiv 2,8 milyar dolarla liderliğini sürdürdü. Otomotivi, 2,7 milyar dolarla kimyevi maddeler, 1,7 milyar dolarla elektrik-elektronik, 1,6 milyar dolarla mücevher ve 1,5 milyar dolarla çelik sektörümüz takip etti. İhracatını en fazla artıran ilk üç sektörümüz yüzde 175’le mücevher, yüzde 19’la demir-demir dışı metaller ve yüzde 16 ile elektrik-elektronik oldu. Bu üç sektörümüzün toplam ihracatında yaklaşık 1,5 milyar dolarlık artış gerçekleşti. TİM verilerine göre geçen ay 43 ilimiz ihracatını artırdı. 874 firmamız ilk kez ihracat yaptı. En çok ihracat yaptığımız üç ülke Almanya, ABD ve Birleşik Krallık şeklinde sıralandı. Ağustosta parite nedeniyle yaklaşık 32,5 milyon dolarlık kayıp yaşadık. Birim ihracat değerimiz ise 1,65 dolar oldu.” dedi.

Güncel gelişmeleri de değinen TİM Başkanı Mustafa Gültepe, Türkiye ekonomisinin ikinci çeyrekte yüzde 2,3 büyüdüğünü hatırlattı. Net ihracatın altı çeyrek sonra büyümeye az da olsa pozitif katkı verdiğini belirten Gültepe, şunları söyledi: “Net ihracattan gelen 0,6 puanlık katkı önümüzdeki dönem için bizi umutlandırdı. Biz her dönem ihracatın büyümenin dinamosu olmasını arzu ediyoruz. Ancak, imalat sanayinin milli gelirdeki payı gerilemeye devam ediyor. 2022’nin ikinci çeyreğinde imalat sanayinin milli gelirdeki payı yüzde 23’tü, oran bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 15,1’e indi. Dört yılda yaklaşık 8 puanlık bir kayıp var. Her fırsatta söylüyorum: Büyümenin en az yarısının üretim ve ihracattan gelmesi gerekiyor. Oysa ihracatçının rekabet gücü giderek zayıflıyor. Beklentimizi tam olarak karşılamamakla birlikte İstihdam Koruma Destek Programı’nda yapılan revizyon ve imalat sanayi özelinde açıklanan 250 milyar TL’lik finansman paketi için teşekkür ediyorum. Bütün bu yapılanlar önemli olmakla birlikte rekabetçiliğimizi yeniden kazanabilmemiz için çok daha fazlasına ihtiyacımız var.”  

Mustafa Gültepe, 2026’nın ilk yarısında küresel mal ticaretinin yüzde 12,5 arttığının tahmin edildiğini, aynı dönemde Türkiye’nin ihracat artışının ise yüzde 3,6 düzeyinde kaldığının altını çizdi. Yüksek maliyetlerin ihracatçının hızını kesmeye, Türkiye’nin küresel mal ihracatından aldığı payı düşürmeye devam ettiğini belirten Gültepe, sözlerini şu şekilde devam etti.

“En büyük pazarımız Avrupa’da beklenen toparlanmayı fırsata çevirebiliriz. Ama öncelikle rekabetçiliğimizi güçlendirecek hamleleri yapmamız gerekiyor. Bizler, firmalarımızı yeni pazarlarda, yeni müşterilerle ve yeni siparişlerle buluşturmak için sahada olmaya devam ediyoruz. Ağustos ayında TİM ve ihracatçı birlikleri olarak, yedi ticaret heyeti, bir alım heyeti, sekiz fuar katılımı, üç Ur-Ge faaliyeti organize ettik. Geçen ay gittiğimiz ülkeler arasında Suriye’nin ayrı bir yeri var. Ticaret Bakanımızla birlikte 200 kişilik heyetimizle Şam’da Türkiye-Suriye Ticaret Heyeti ve ikili iş görüşmelerimizi gerçekleştirdik. Şam Uluslararası Fuarı’nda yerimizi aldık. Suriyeli iş insanlarıyla verimli görüşmeler yaptık. Türkiye ile Suriye arasında her alanda çok geniş iş birliği imkânı bulunuyor. Üretim ve ticaret altyapısının güçlenmesi, Suriye için ekonomik toparlanma, Türkiye için yatırım ve ihracat anlamına geliyor.”

Mustafa Gültepe, 2027-2029 dönemini kapsayacak Yeni Orta Vadeli Program’ın pazar günü açıklanmasının beklendiğini hatırlattı. Gültepe, “Yeni OVP’de fiyat istikrarının yanı sıra rekabet istikrarının da önceleneceğini umut ediyoruz. Bu beklentimizi Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Yılmaz’ın başkanlığında yapılan toplantıda dile getirdim. Rekabet istikrarının ihracatımız açısından öneminin altını çizdim.” şeklinde konuştu.

Metin ASLIM – GENÇ GAZETECİLER